De dierentuin van de Koning

De Provinciale Statenverkiezingen komen eraan en alle politieke partijen zijn de straat op om hun provincie flink te promoten. Maar gaat het nog wel echt om de provincies? Is het niet belangrijker dat dit kabinet een Eerste Kamermeerderheid haalt om te blijven functioneren? Of wordt de Eerste Kamer gebruikt voor electoraal gewin en is het de functie van ‘Chambre de reflection’ kwijt? Maar was dat eigenlijk wel de oorspronkelijke functie?
 
Door: Tomas Kok*
 
Toen een einde kwam aan de overheersing van Napoleon vond in 1814 de vereniging van Noord- en Zuid-Nederland plaats, hierbij is een jaar later de Staten-Generaal gesplitst in een Eerste en Tweede Kamer. Dit is het begin van het tweekamerstelsel zoals we dat nu kennen. In de Tweede Kamer zaten burgers, gekozen door de provincies. Om invloed uit te kunnen blijven oefenen werd de Eerste Kamer gekozen door de Koning. De functie was dus helemaal niet het tegenhouden van verkeerde verkeerd opgestelde wetsvoorstellen, maar het behouden van macht van de koning. De Belgen noemden de Eerste Kamer niet voor niets ‘Ménagerie du roi’ oftewel, de dierentuin van de koning.
 
De Eerste Kamer zou moeten bestaan uit juristen en deskundigen die niet naar de inhoud, maar de vorm van de wetsvoorstellen kijken. Er zitten echter indirect gekozen politici. Het zou wel heel naïef zijn om te denken dat een D66’er elk wetsvoorstel van de PVV objectief bekijkt, nadat ze gezegd hebben die partij een gevaar voor de samenleving te vinden en er niet mee samen te willen werken. Deze ontwikkeling heeft met de Provinciale Statenverkiezingen een nieuw dieptepunt bereikt. Linkse partijen vragen kiezers nu niet op ze te stemmen om hun programma, maar zodat dit kabinet de Eerste Kamermeerderheid niet haalt. Hierdoor wordt alle focus van de provincies weggehaald, waar het om zou moeten gaan. Deze propaganda wordt verspreid in de vorm van alles tussen filmpjes met kleine kinderen tot tegenstemwijzers. Dat het de taak van de Eerste Kamer niet is een kabinet om politieke redenen te blokkeren gaat hier geheel aan ze voorbij. Wanneer iets, in dit geval de Eerste Kamer, niet langer doet wat het moet doen, is het beter de stekker eruit te trekken.
 
Het afschaffen van de Eerste Kamer sluit naadloos aan bij de plannen van dit kabinet. We zitten in een zware economische crisis en moeten fors bezuinigen. Omdat de VVD als liberale partij gelooft in een kleinere overheid die zich focust op haar kerntaken, zijn deze bezuinigingen relatief makkelijk te verwezenlijken door overbodige delen af te stoten. Zo komen we niet alleen snel over de crisis heen, maar komen we er ook sterker uit. We kijken opnieuw naar Nederland, schaffen af wat niet functioneert zoals het moet en behouden of verbeteren wat dat wel doet. Dit wordt nu bijvoorbeeld gedaan door ministeries samen te voegen en het aantal Kamerleden met een derde te verminderen. Nu wordt in de Eerste Kamer elk Tweede Kamerdebat dunnetjes overgedaan en duurt het nog langer om wetten tot stand te brengen. Zonder Eerste Kamer zou de overheid veel sneller en efficiënter te werk kunnen gaan. Daarnaast worden er noodzakelijke bezuinigingen doorgevoerd die mensen hard zullen treffen terwijl intussen tussen 1989 en 2010 de begroting van de Eerste Kamer verdubbeld is en de kostprijs per senator in diezelfde tijd vervijfvoudigd! Vorig jaar heeft de Eerste Kamer ons 80,2 miljoen euro gekost. Als er toch op overbodige overheidsafdelingen bezuinigd moet worden is dit niet de laatste plaats om te beginnen.
 
Vervolgens moet gekeken worden naar wie de primaire taak van de Eerste Kamer, namelijk het tegenhouden van verkeerd opgestelde wetsvoorstellen, dan wel kunnen uitvoeren. Er moet immers wel bekeken worden of wetten juridisch goed in elkaar steken. De Raad van State leent zich hier uitstekend voor. Sterker nog, zij doen dit al op het moment dat een minister met een wetsvoorstel komt. De Raad van State bestaat voor het overgrote deel uit ervaren juristen en weinig politici, waardoor de wetsvoorstellen objectief en professioneel bekeken kunnen worden.
 
We houden iets in stand dat niet functioneert, de totstandkoming van wetten vertraagt en bakken geld kost terwijl we in een economische crisis zitten. De partijbelangen staan de objectiviteit die vereist is voor de taak in de weg, en intussen hebben we een Raad van State vol juristen die het wel kunnen. De Eerste Kamer is, om Thorbecke te citeren: “zonder grond en doel.” Logischerwijs zouden we de Eerste Kamer moeten opheffen en de taken overdragen aan de Raad van State, en niet bang zijn voor verandering. Niet omdat ik een populist ben en me ergens tegen af wil zetten, niet omdat ik progressief ben en verandering omwille van verandering wil, niet om het kabinet te steunen of te dwarsbomen, maar omdat het vanuit rationeel oogpunt efficiënter is. Op deze manier zouden alle politieke partijen naar ons land moeten kijken. Als we objectief naar dit systeem kijken kunnen we maar tot één conclusie komen: Het is inderdaad de dierentuin van de koning.
 
*Tomas Kok is Algemeen Bestuurslid Promotie en Ledenwerving