Dames en heren,

Het doet mij goed om hier vanmiddag voor zoveel liberalen te mogen spreken. Hoewel wij bij de JOVD plegen nog liberaler te zijn dan u, zijn wij zelden met 500 gelijkgezinden op één plek aanwezig. Wij zijn jong, soms controversieel en hebben een sterke eigen mening. Ik wil dan ook met beide handen deze kans aangrijpen om voor een groot liberaal publiek mijn gedachten met u te delen.

Nederland is de afgelopen eeuwen vormgegeven door liberalen, en kan als dank hiervoor rekenen op een breed spectrum aan onmisbare individuele rechten en vrijheden. Een van de belangrijkste hiervan is het recht op vrijheid van meningsuiting. U hoorde Mark Rutte hier gisteren al vurig over spreken. Ook ik maak me ernstige zorgen over de toekomst van dit onvervreemdbare recht in Nederland. Het lijkt erop dat ons huidige kabinet, onder leiding van de heilige drie-eenheid Balkenende, Donner en Hirsch Ballin, probeert de grenzen van de vrijheid van meningsuiting drastisch te beperken. Laten we even nagaan wat er het afgelopen half jaar op dit vlak is gebeurd.

Eerst werd de commotie rond de film van Geert Wilders aangewakkerd door de houding van het CDA. Op basis van gissingen over de inhoud hadden onder andere Balkenende en Verhagen de intentie de film vooraf te verbieden. Nadat dit onmogelijk bleek, gingen ze met harde woorden verder met hun strijd het uitbrengen van de film te voorkomen. Ongeacht het fatsoen van Wilders, heeft niemand het recht een mening nog voordat die is geuit te verbieden of te veroordelen. Zeker het kabinet niet. Het CDA gaf hiermee een duidelijke boodschap, dat de vrijheid van meningsuiting wat haar betreft strakker begrensd moet worden.

Dit werd nogmaals benadrukt toen Balkenende als een kleuter reageerde op een nepspeech, die onder zijn naam werd gepubliceerd in weekblad Opinio. Na het verliezen van een kort geding, gaat hij het nogmaals proberen bij de Nederlandse rechter. Betuttelend, kleinzerig en niet van deze tijd, dat typeert onze Premier.

Het meest recente voorbeeld is natuurlijk de arrestatie van cartoonist Nekschot. Dit is wat mij betreft ook het meest stuitende voorbeeld. Hoe heeft het zo ver kunnen komen? We mogen niet toestaan dat het CDA het recht op vrijheid van meningsuiting verkwanselt.

Nederland hoort bij het voorportaal van de vrije wereld. Enige trots hiervoor zou gepast zijn. Met die trots komt ook het besef dat we voorzichtig moeten zijn met de rechten die door de eeuwen heen voor ons bevochten zijn. Nederland heeft ook een rol in de wereld, om deze waarden te verspreiden. Hoe kunnen wij landen als Iran wijzen op het monddood maken van hun pers en burgers, als de grootste partij van Nederland stelselmatig probeert de vrijheid van meningsuiting naar hun goeddunken in te perken?

Ook in de strijd tegen religieuze onverdraagzaamheid is de vrijheid van meningsuiting het ultieme wapen. Gelukkig mag je in Nederland religie belachelijk maken. In mijn ogen moet dit zelfs. Voor de wet zou God niet heilig moeten zijn. Religie mag nooit een inperking op de vrijheid van meningsuiting zijn. Ook is het goed dat religeuze uitwassen, zoals we die tegenwoordig vaak in de Islam zien, in woord en daad bestreden kunnen worden. Onze vrijheden mogen niet wijken omdat fundamentalisten zich beledigd zouden kunnen voelen, of een gevaar voor ons kunnen betekenen. Hun onverdraagzame ideologie moet belachelijk gemaakt kunnen worden. Nekschot deed dit, en werd hiervoor afgestraft. Satire en provocatie kunnen een heilzame werking hebben om misstanden aan de kaak te stellen en bespreekbaar te maken. Dit is al eerder in Nederland gebeurd, toen schrijvers als Gerard Reve het christendom hard aanvielen en hiermee taboes van hun sluier ontdeden.

Het is beschamend dat we in het 21e eeuwse Nederland moeten constateren dat de vrijheid van meningsuiting onder druk staat. Voltaire had dit niet geaccepteerd. Thorbecke had dit niet geaccepteerd. Mill had dit niet geaccepteerd. En ook wij mogen dit nooit of te nimmer accepteren. Daarom was ik erg blij met het optreden van Mark Rutte, die gedurende een gehele week de rol van ridder van het vrije woord op zich nam. Mark kaapte de discussie, en liet zien pal voor deze liberale verworvenheid te staan.

Gisteren liet Rutte weten het verdedigen van de vrijheid in al haar uitingsvormen cruciaal te vinden. Hiertoe behoort ook het recht op privacy. Ook deze liberale verworvenheid is een belangrijke waarborg van de democratie. Toch neemt de VVD dit onderwerp niet serieus. Privacy beschermt de burger tegen willekeur van de overheid. De overheid is niet gerechtigd zich met ons persoonlijke leven te bemoeien, tenzij er concrete aanleiding is om te denken dat iemand de wet overtreden heeft. Het schrikbeeld dat door George Orwell in 1984 werd geschetst is het uiterste voorbeeld van ongeoorloofde privacyschending door de overheid. Natuurlijk kunnen wij het Nederland van nu niet vergelijken met de staat die in zijn boek beschreven wordt. Maar toch is dit voorbeeld belangrijk. Toen Orwell het boek schreef, was de technologie nog niet in staat op zulke schaal het persoonlijke leven van mensen te laten volgen en manipuleren. Tegenwoordig kan dat wel. En juist daarom moet de privacy van de burger als nooit tevoren worden beschermd.

Als we willen kunnen we van iedereen in deze ruimte alle telefoontjes opslaan en beluisteren. Alle e-mails die u stuurt naar uw vrienden of collega's kunnen we opslaan en nalezen. De sms-jes die u stuurt naar uw geheime liefde, kunnen wij onderscheppen en openbaar maken. Natuurlijk kunnen we zeggen dat het grootste gedeelte van ons niets te verbergen heeft. Maar wilt u dat al deze gegevens in de handen van de overheid komen te liggen? Vindt u dat de overheid iets te maken heeft met wat u bespreekt met uw wederhelft? Wilt u als onschuldige burger dat deze informatie voor lange tijd bewaard wordt, en dat er geen duidelijke regels zijn waar deze voor gebruikt mag worden? Ik wil dit in ieder geval absoluut niet. Helaas heeft de VVD een andere mening, zoals vorige week bleek tijdens het debat over dataopslag in de Tweede Kamer.

Sinds 11 september 2001 is er een strijd losgebarsten tussen veiligheid en privacy. Om het gevoel van onveiligheid bij de burger weg te nemen en het terrorisme te bestrijden, zijn de afgelopen jaren veel privacyschendende maatregelen genomen. Ten eerste heb ik grote twijfels of deze maatregelen überhaupt de veiligheid ten goede komen. Zo heeft geen enkel onderzoek kunnen aantonen dat datamining door de overheid een positieve invloed heeft op bestrijding van het terrorisme. Een onderzoek dat recent in Groot-Brittannië werd uitgevoerd, liet zien dat de aanwezigheid van camera's in steden nauwelijks ervoor zorgde dat criminaliteit terugliep of vergrijpen werden opgelost. Voorstanders van cameratoezicht zeiden dat dit kon worden verbeterd wanneer er meer personeel achter de schermen zou plaatsnemen. Ik zie dat personeel liever in uniform op straat. Waarom wordt ons persoonlijk leven op grote schaal door de overheid geschonden als hier niets tegenover staat? Het moet afgelopen zijn met het inruilen van het onvervreemdbare recht op privacy voor een stukje schijnveiligheid.

Ten tweede ergert het mij behoorlijk dat over dit onderwerp niet of nauwelijks een maatschappelijke discussie gevoerd wordt. We lezen hier bijna niets over terug in de kranten. Blijkbaar hecht de Nederlandse burger hier geen waarde aan. Kunt u mij vertellen hoe het komt dat een recht dat zo belangrijk is, door Nederlanders in de uitverkoop wordt gedaan? Wij zullen in ieder geval niet met lede ogen toe zien hoe het recht op privacy verkwanseld wordt.

Ook moet er in deze kwestie sterk rekening gehouden worden met toekomstige ontwikkelingen. Er mag geen kader gecreëerd worden dat in de toekomst door de overheid misbruikt kan worden om de burger te controleren. U kunt zeggen dat dit een typisch d66 argument is. Maar was het niet zo dat liberalen per definitie de overheid moeten wantrouwen? Hoe kan het dan dat wij het accepteren dat de overheid meer macht krijgt om in onze levens in te grijpen?

Voor mij is dit een heel belangrijk onderwerp. Ik kan u vertellen dat jongeren zich hier zorgen over maken. De JOVD is hier heel duidelijk over. Geen privacyschending in de strijd tegen het terrorisme. Individuele vrijheden moeten altijd beschermd worden.

Dames en heren,

Zoals u wel heeft gemerkt is het liberalisme voor mij erg belangrijk. Toen ik in januari hoorde dat Mark Rutte de beginselverklaring wilde gaan herschrijven had ik mijn twijfels. Volgens Mark is de huidige verklaring niet meer geschikt voor deze tijd, en moet deze aangepast worden om moderne uitdagingen als terrorisme, migratie en globalisering met succes aan te gaan. Dat ben ik niet met hem eens. De drie beginselen van de JOVD zijn vrijheid, verantwoordelijkheid en verdraagzaamheid. Deze zijn bij uitstek geschikt problemen en uitdagingen van onze tijd het hoofd te bieden, en dus ook de drie uitdagingen die Rutte aanstipt.

Verdraagzaamheid houdt op waar het op onverdraagzaamheid stuit. Dit geeft je de mogelijkheid terrorisme en extremisme keihard aan te pakken. Immigranten moeten gewezen worden op hun verantwoordelijkheden en op de verantwoordelijkheden die bij het Nederlands staatsburgerschap horen. Nemen ze die verantwoordelijkheid niet serieus, dan is de overheid gerechtigd stevig in te grijpen. Nadruk op vrijheid, verantwoordelijkheid en verdraagzaamheid geeft eenieder de kans zichzelf volledig te ontwikkelen. Dit is uniek aan het liberalisme en kan Nederland de kans geven met een nieuwe, zelfbewuste generatie jongeren weer een krachtige en innovatieve natie te worden. Kortom, het liberalisme en de beginselen van de VVD zijn nog steeds uitermate geschikt om ook in onze tijd succesvol te zijn.

Ik wil dat het debat over het herschrijven van de beginselverklaring stevig gevoerd wordt, want dit is tot nog toe onvoldoende gebeurd. We moeten onze liberale waarden koesteren, en deze niet onderwerpen aan de waan van de dag. Vrijheid, verantwoordelijkheid en verdraagzaamheid zijn tijdloos.

Dames en heren,

Genoeg gezeur! De VVD moet weer omhoog. Mark Rutte heeft het de afgelopen weken fantastisch gedaan. Hij was de leider van de oppositie toen de vrijheid van de meningsuiting in het geding kwam en hij was de leider van de oppositie toen het kabinet deze week verantwoording voor haar wandaden moest afleggen. Uiteindelijk zal dit zich terugbetalen in de peilingen. De mensen zullen zien dat deze VVD onder leiding van Rutte het beste alternatief voor het kabinet is. Toch is afzetten tegen alleen het kabinet niet genoeg. Wanneer je ziet dat er een partij is die aan de haal gaat met 36 procent van je kiezers, dan moet je juist die mensen laten zien dat de VVD wel de partij voor hen is. Wij hebben wel ideeën en hebben daadkracht getoond door die ideeën uit te voeren. Ga de strijd aan! De VVD hoeft voor niemand bang te zijn!

Maar, het is niet genoeg alleen te kijken naar de fractie in Den Haag en alle hoop op hen te vestigen. U, ik, iedereen hier in deze zaal, zal moeten knokken voor het liberale gedachtegoed. In de provincies, in de gemeenten, op uw werk en op straat. Laat iedereen weten waarom de VVD de beste partij van Nederland is. Die verantwoordelijkheid ligt bij ons allemaal. Zonder een actieve instelling binnen alle geledingen van de partij ben je nergens. Dus laten we vanmiddag met zijn allen zeggen: dat gaan we doen!

Tot slot zou ik graag het Hoofdbestuur willen danken voor de uitnodiging om hier te mogen spreken. In het bijzonder wil ik dank zeggen aan de vertrekkende Hoofdbestuurders. De samenwerking is altijd bijzonder prettig geweest en ik hoop en verwacht dat dit de komende tijd niet anders zal zijn. Gert Scholtes, Rogier van der Sande, Ina Adema en Jan van Zanen: bedankt voor jullie fantastische inzet!

Ik wens Ivo Opstelten en zijn nieuwe team veel succes toe. Ik heb er vertrouwen in.
Dames en heren, dankuwel.