April 2014: Minder, minder, minder

Mei

 
De maand mei markeerde zowel het begin als het eind van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Op 10 mei 1940 werden de Nederlandse grenzen overschreden door pantsertreinen en vliegtuigen en vijf dagen later volgde de capitulatie. Hierna begon een bezetting van bijna vijf jaar die vele slachtoffers zou eisen, waaronder driekwart van de circa 140.000 in Nederland aanwezige Joden. Op 5 mei was de Duitse capitulatie in Nederland in feit. Toenmalig Nederlands-Indië moest nog tot augustus wachten voordat ook daar de oorlog tot een eind kwam.
Op 4 mei herdenken we de gevallenen en op 5 mei vieren we onze vrijheid, al zullen veel mensen 5 mei ook als 'gewoon een feestje' zien, een soort tweede Koningsdag. Dat mensen het als 'gewoon een feestdag' kunnen zien, geeft al aan hoe vanzelfsprekend vrijheid kan voelen. Vrijheid is echter niet vanzelfsprekend. In veel opzichten is vrijheid net als zuurstof: je denkt er vaak pas over na als het er niet meer is. Dit zorgt er, samen met het simpele feit dat de Tweede Wereldoorlog steeds langer geleden is, al snel voor dat het besef van vrijheid afneemt.
Een vrij bekende spreuk stelt dat de prijs van vrijheid eeuwige waakzaamheid is. De vraag is echter hoe waakzaam wij allen zijn. Een fundamentele overheidstaak als de verdediging van de landsgrenzen wordt al jaren niet serieus genomen: Defensie is een sluitpost op de begroting en maar al te vaak kind van de rekening wanneer er bezuinigd moet worden. Binnen het NAVO-bondgenootschap is het echter wenselijk dat ook Nederland een fatsoenlijke bijdrage levert. We kunnen het niet alleen, maar we mogen niet alleen rekenen op de krijgsmachten van onze bondgenoten.
Op veel te veel plaatsen op deze wereld leven mensen niet in vrijheid, of worden hun vrijheden bedreigd. Soms is het regime in het eigen land de boosdoener, in andere gevallen is het een gevolg van agressie van buiten. We zouden des te meer moeten beseffen hoe belangrijk onze zwaarbevochten vrijheden zijn.
Ook onze vrijheden worden bedreigd: misschien minder acuut dan elders ter wereld, maar er zijn zeker bedreigingen. Onder het mom van 'veiligheid' worden fundamentele burgervrijheden onder druk gezet, wordt het normaal gevonden dat iedereen te allen tijde bekeken en doorgelicht kan worden en wordt er geschermd met 'als je niets te verbergen hebt …'. Ook is het ronduit schandalig dat synagogen, joodse scholen en aanverwante instellingen jaarlijks acht ton kwijt zijn aan broodnodige beveiliging en preventie – een buitengewoon griezelig besef, bijna zeventig jaar nadat 'dit nooit meer' werd gezegd.
Of het nu om vrijheden in Nederland gaat of elders ter wereld, het blijft van belang om te strijden voor fundamentele vrijheden. Misstanden moeten benoemd worden, onderdrukking moet bestreden worden en het vrije woord moet hoogtij vieren. Want zoals verzetsman, schrijver en dichter H.M. van Randwijk al stelde: een volk dat voor tirannen zwicht, zal meer dan lijf en goed verliezen, dan dooft het licht.